Hiến pháp Điều 29 và quyền sở hữu tài sản: Khi tài sản nước ngoài tại Nhật được 'bọc thép' pháp lý

Giữa lúc địa chính trị toàn cầu biến động khôn lường và mâu thuẫn nội tại của các nước leo thang, không ít nhà đầu tư cá nhân hay những kẻ mộng mơ xuyên biên giới thiếu kiến thức pháp lý nền tảng thường rơi vào trạng thái hoang mang mang hơi hướng “bị bức hại”. Họ hay tự hỏi: “Người nước ngoài mua đất ở Nhật, lỡ mai mốt đổi chính sách thì có bị tịch thu sung công quỹ không?”, “Nhật Bản đang già hóa và thiếu tiền, liệu có ra luật bài ngoại để hốt sạch nhà của người nước ngoài không?”, hay “Tài sản tư nhân của công dân nước ngoài liệu có thực sự được bảo vệ tuyệt đối tại một quốc gia thượng tôn pháp luật?”

Đem tư duy ngây ngô kiểu “quốc gia pháp quyền hiện đại cũng giống như chốn ao làng thích đổi luật hồi tố tùy hứng” ra để áp lên các nền tảng pháp lý tối cao, thì đúng là pha “tấu hài” cực mạnh trước Hiến pháp.

Lật giở tài liệu chính thức Hiến pháp Nhật Bản (Hiến pháp Chiêu Hòa năm 21) do Hạ viện Nhật Bản công bố, xé băng cấu trúc bảo vệ quyền lợi và các án lệ của Tối cao Pháp viện, đập vào mắt chúng ta là một “bức tường sắt” bảo vệ quyền sở hữu tư nhân kiên cố và rạch ròi không phân biệt quốc tịch bậc nhất thế giới văn minh.

Ngay tại đỉnh chóp của kim tự pháp lý Nhật Bản, Điều 29 Chương III “Quyền và Nghĩa vụ của Công dân” trong Hiến pháp Nhật Bản đã lập ra ba điều khoản cứng ngắc không thể xâm phạm về quyền tài sản:

Khoản 1: 財産権は、これを侵してはならない。（Quyền tài sản không được xâm phạm。）

Khoản 2: 財産権の内容は、公共の福祉に適合するやうに、法律でこれを定める。（Nội dung quyền tài sản phải phù hợp với phúc lợi công cộng và do luật định。）

Khoản 3: 私有財産は、正当な補償の下に、これを公共のために用ひることができる。（Tài sản tư nhân có thể được sử dụng vì mục đích công cộng với điều kiện phải có bồi thường thỏa đáng。）

Trong hệ thống pháp luật thành văn, cụm từ “không được xâm phạm (侵してはならない)” chính là mệnh lệnh cấm ở cấp độ cao nhất.

Điều này có nghĩa là bất kỳ nghị quyết nội閣 nào, sắc lệnh của các bộ ngành (kể cả Cục Quản lý Xuất Nhập cảnh thuộc Bộ Tư pháp hay Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch), hay bất kỳ điều luật địa phương nào dám xuất xưởng quy định “tước đoạt phi hoàn lại hoặc cưỡng chế tịch thu tài sản tư nhân đã đăng ký hợp pháp”, sẽ ngay lập tức bị Tối cao Pháp viện tuyên bố là vi hiến và vô hiệu lực từ gốc theo Điều 29 Hiến pháp.

Nếu quyền lực nhà nước muốn dùng một mảnh đất tư nhân nào đó vì lợi ích công cộng siêu nhỏ (như xây dựng cơ sở phòng thủ quốc gia cốt lõi hoặc tuyến đường sắt chủ chốt), thì theo Khoản 3, nhà nước không những không được phép “cướp trắng trợn”, mà còn phải dựa trên giá trị thị trường công bằng hoàn toàn để chi trả “khoản bồi thường thỏa đáng” bao gồm giá trị đất tăng thêm, phí di dời và tổn thất kỳ vọng.

Nhiều anh chị em làm công ăn lương hay loay hoay lo lắng chỉ vì tiêu đề Chương III của Hiến pháp ghi rõ là “Quyền của Công dân”. Họ ngộ nhận rằng chỉ có “công dân Nhật Bản” cầm hộ chiếu Nhật mới được Hiến pháp chở che.

Sự hiểu lầm về pháp lý Hiến pháp này từ lâu đã bị nghiền nát bởi các án lệ của Tối cao Pháp viện Nhật Bản suốt mấy chục năm qua:

1. “Nguyên tắc đồng sở hữu về mặt bản chất” đối với nhân quyền cơ bản: Tối cao Pháp viện đã xác định rõ chuẩn mực diễn giải Hiến pháp qua nhiều án lệ cột mốc. Theo đó, các nhân quyền cơ bản được bảo đảm trong Chương III, miễn là không gắn liền với tư cách chủ thể có chủ quyền (như quyền tham chính, quyền ứng cử bầu cử), thì về mặt bản chất, chúng dĩ nhiên được áp dụng cho cả người nước ngoài và pháp nhân nước ngoài đang sinh sống tại Nhật.
2. Tính phổ quát của quyền sở hữu tư nhân (Điều 29): Quyền sở hữu tài sản thuần túy thuộc về tự do kinh tế và tư pháp, hoàn toàn tách rời khỏi quốc tịch, chủng tộc hay tôn giáo. Bất kể là cá nhân nước ngoài cầm thẻ lưu trú, nhà đầu tư ngoại kiều không cư trú, hay công ty hợp danh Nhật Bản (Godo Kaisha) do người nước ngoài nắm giữ 100% vốn, ngay từ khoảnh khắc họ đăng ký hợp pháp quyền sở hữu bất động sản tại Cục Pháp vụ (Houmukyoku), họ sẽ lập tức được hưởng sự bảo vệ pháp lý cao nhất từ Điều 29 Hiến pháp một cách bình đẳng và trọn vẹn.
3. Nền tảng bình quyền pháp lý tại Điều 3 Bộ luật Dân sự: Khoản 2 Điều 3 Bộ luật Dân sự Nhật Bản viết trắng mực đen rằng: “外国人は、法令又は条約の規定により禁止される場合を除き、私権を享有する。” (Trừ trường hợp pháp luật hoặc điều ước quốc tế có quy định cấm, người nước ngoài được hưởng hoàn toàn các quyền tư pháp.) Nhật Bản không có bất kỳ điều luật hiện hành nào tước đoạt quyền tư nhân sở hữu đất đai của người nước ngoài cả.

Về mặt pháp lý, nếu chính phủ Nhật muốn giở trò “tịch thu nhà của người nước ngoài”, thì độ khó của nó tương đương với việc yêu cầu lưỡng viện Quốc hội thông qua tu hiến với tỷ lệ trên 2/3, rồi tổ chức trưng cầu dân ý toàn quốc để xóa sổ hoàn toàn Điều 29 Hiến pháp. Bất kỳ ai hiểu sơ sài về vận hành chính trị - kinh tế hiện đại đều thừa hiểu xác suất này về mặt vật lý là tiệm cận số 0 tròn trĩnh.

Dù cá nhân nước ngoài và công dân bản xứ được bảo vệ như nhau về mặt hiến pháp, nhưng dòng tiền cấp cao thực thụ đã sớm hoàn tất việc “nâng hạng an toàn” ngay từ khâu thực chiến:

Chiều không gian bảo vệ	Đứng tên cá nhân nước ngoài	Sở hữu qua công ty Godo Kaisha Nhật Bản
Tầng bảo vệ hiến pháp	Hưởng trọn vẹn quyền sở hữu tư nhân theo Điều 29 Hiến pháp.	Hưởng trọn vẹn quyền sở hữu tư nhân theo Điều 29 Hiến pháp.
Thuộc tính chủ thể luật dân sự	Là chủ thể cá nhân nước ngoài, dễ chịu ảnh hưởng bởi cảm xúc địa chính trị và ma sát công chứng xuyên biên giới.	100% pháp nhân nội địa Nhật Bản tuân thủ pháp luật, hưởng trọn đãi ngộ quốc dân.
Khả năng kháng cự chính sách	Nếu tương lai có chính sách hạn chế mua bán nhắm vào cá nhân nước ngoài, rất dễ dao động theo tâm lý vĩ mô.	Miễn nhiễm tuyệt đối. Việc xuyên thấu cổ đông cũng không thể tước đoạt quyền sở hữu đất của pháp nhân nội địa, nếu không toàn bộ thị trường chứng khoán Nhật Bản sẽ tê liệt.
Rào cản trưng thu chủ quyền	Đối mặt với rào cản khai báo tài sản xuyên biên giới và ngoại giao.	Mọi tranh chấp thương mại và đàm phán đất đai đều được khép kín giải quyết bởi tòa án nội địa và chuyên gia tư pháp (Shihoshoshi) Nhật Bản theo luật nội địa.

Bằng cách thành lập một công ty Godo Kaisha do chính bạn nắm giữ 100% và bỏ phần đất vĩnh viễn lõi Tokyo vào trong đó, tài sản của bạn không những được bảo vệ thiêng liêng bởi Điều 29 Hiến pháp, mà còn được mặc thêm một lớp “giáp pháp nhân nội địa” bất khả xâm phạm.

Khi những kẻ thiếu hiểu biết pháp luật vẫn đang lãng phí thời gian vào sự hoang mang hão huyền kiểu “Liệu mình có bị tịch thu không?”, thì dòng vốn thông minh toàn cầu đứng ở đỉnh chuỗi thức ăn đã sớm nhìn thấu mã nguồn cốt lõi của thế giới tư bản hiện đại.

Nhật Bản, với tư cách là một cường quốc công nghiệp G7 và thể chế lập hiến pháp luật thành văn trưởng thành, có gốc rễ quốc gia nằm ở việc tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tự do hợp đồng và quyền sở hữu tư nhân bất khả xâm phạm.

Bộ khung pháp lý này sẽ không vì sự đổi thay của đảng cầm quyền mà lung lay, càng không vì ý chí cá nhân của một quan chức nào mà bị xé bỏ.

Hãy neo chặt vào quyền sở hữu đất vĩnh viễn không thể sao chép tại Tokyo, treo thẳng độ an toàn tài sản của bạn vào “bức tường sắt” căn bản của Điều 29 Hiến pháp Nhật Bản. Giữa một thời đại đầy rẫy sự bất định này, việc nhìn thấu tường tận bản chất pháp lý hiến pháp chính là chiếc hào kỹ thuật tâm lý kiên cố nhất và là nguồn cội của cảm giác an toàn đỉnh cao dành cho các nhà đầu tư sở hữu tư bản.

Bản dịch được thực hiện bởi AI. Nếu có bất kỳ thắc mắc hoặc điểm nào chưa rõ ràng, vui lòng đối chiếu với bản gốc tiếng Trung hoặc tiếng Anh.