Khấu hao 4 năm và Tối ưu thuế doanh nghiệp tại Nhật: Tại sao chỉ có 'danh nghĩa công ty' mới gánh trọn chi phí?

Khi nghe tin giá trị xây dựng của một tòa nhà có thể được khấu hao và xóa sổ toàn bộ chỉ trong vỏn vẹn… 4 năm, phản ứng đầu tiên của nhiều người sẽ là: “Cái này là loài người nghĩ ra thật à?”. Tôi hiểu mà, sự bối rối này bắt nguồn từ khoảng cách thế hệ trong tư duy thiết kế luật thuế bất động sản giữa hệ thống pháp luật Anh-Mỹ (Common Law) và hệ thống pháp luật lục địa châu Âu (Civil Law).

Trong logic thuế của Bắc Mỹ và châu Âu, cơ quan thuế thiết kế các khoản khấu hao bất động sản giống như một nhát dao cùn cứa dài đằng đẵng qua hàng chục năm:

• Dưới khung thuế vụ của Sở Thuế vụ Mỹ (IRS), thời hạn khấu hao đường thẳng hợp pháp đối với tài sản cho thuê dân cư bị “khóa cứng” ở mức 27.5 năm (tài sản thương mại thậm chí còn dài tới 39 năm);
• Tàn bạo hơn nữa là Quy định tổn thất hoạt động thụ động (Passive Activity Loss Rules) theo Mục 469 của Bộ luật Thuế vụ Mỹ (IRC). Ngay cả khi các cá nhân có thu nhập cao tạo ra khoản lỗ khấu hao trên sổ sách từ bất động sản, họ vẫn bị pháp luật nghiêm cấm dùng để bù đắp vào tiền lương W-2 hoặc lợi nhuận kinh doanh chủ động của cá nhân mình;
• Tại Anh và nhiều quốc gia châu Âu, bất động sản dân cư thậm chí không hề chừa cho chủ nhà cá nhân bất kỳ không gian khấu hao hợp pháp nào đối với cấu trúc tòa nhà chính.

Tầng lớp trung lưu Âu - Mỹ đã quen với cái môi trường ngột ngạt bị cơ quan thuế phong tỏa mọi ngả đường này, đến mức họ ngầm mặc định rằng hệ thống thuế bất động sản trên toàn thế giới này đều tuyệt vọng như vậy. Thế nhưng, chỉ cần mở dữ liệu chính thức của Cơ quan Thuế quốc gia Nhật Bản (National Tax Agency) dành cho pháp nhân nội địa ra xem, bạn sẽ thấy một đặc quyền chính sách hoàn toàn ngược lại.

Theo Điều 3 của “Lệnh thi hành Luật Thuế pháp nhân” và “Sắc lệnh về niên hạn sử dụng của tài sản khấu hao” tại Nhật Bản, khi một pháp nhân sở hữu các tài sản hiện hữu đã vượt quá niên hạn sử dụng theo luật định, niên hạn này sẽ được áp dụng trực tiếp theo công thức tính nhanh:

Niên hạn khấu hao pháp định = Niên hạn sử dụng theo luật × 20%

Luật thuế Nhật Bản quy định niên hạn sử dụng tiêu chuẩn cho nhà khung gỗ là 22 năm. Khi một công ty Godaigaisha (Công ty hợp danh hữu hạn - LLC) của Nhật Bản mua một căn nhà gỗ cũ kỹ thuộc dạng “Ichidateko” (nhà độc lập) hoặc nguyên cả tòa chung cư gỗ cũ đã có tuổi đời vượt quá 22 năm, phép tính sẽ là:

22 năm × 20% = 4.4 năm (bỏ phần lẻ dưới 1 năm, theo luật định tính là 4 năm)

Điều này có nghĩa là, toàn bộ giá trị sổ sách của toàn bộ tòa nhà sẽ được tính hợp pháp vào chi phí vận hành trên sổ sách của pháp nhân trong vòng 4 năm (48 tháng)!

Hãy thử nhẩm một bài toán tài chính cực kỳ trực quan:

• Một Godokaisha Nhật Bản dùng toàn bộ tiền mặt chi 25 triệu yên để mua một căn nhà gỗ cũ ở khu vực lân cận trung tâm Tokyo;
• Trong đó giá trị đất định giá 13 triệu yên (quyền sở hữu vĩnh viễn, đất không bị khấu hao), còn giá trị công trình xây dựng là 12 triệu yên;
• Trong 4 năm tiếp theo, mỗi năm công ty này được hợp pháp khấu trừ thẳng 3 million yên tiền lỗ khấu hao ngay trên báo cáo kết quả kinh doanh.

3 million yên này hoàn toàn là chi phí sổ sách hợp pháp mà luật thuế ban tặng cho pháp nhân, và công ty chẳng cần phải thực sự chi ra dù chỉ một xu tiền mặt trong năm đó.

Nếu năm đó công ty nhận được dòng tiền thuê nhà 1.5 triệu yên, hoặc nhận được doanh thu từ dịch vụ tư vấn hải ngoại và phát triển kỹ thuật số trị giá 1.5 triệu yên, khoản lỗ khấu hao 3 million yên này sẽ lập tức đập bẹp dí toàn bộ lợi nhuận chịu thuế cả năm của công ty về con số âm.

Hàng triệu yên tiền mặt trong tài khoản ngân hàng doanh nghiệp vẫn nguyên vẹn không suyuy suyển, thế nhưng trong hệ thống đánh giá của Sở Thuế, công ty này đang ở trạng thái lỗ sổ sách hoàn toàn tuân thủ pháp luật. Thuế pháp nhân lập tức về mo, mỗi năm chỉ cần đóng khoản thuế bình quân tối thiểu cố định ở địa phương là 70.000 yên.

Tại sao kiểu “làm giàu nhanh” này tuyệt đối không được dùng danh nghĩa cá nhân để chơi?

Bởi vì trong hệ thống luật thuế Nhật Bản, cá nhân nước ngoài chỉ là một đối tượng nộp thuế thụ động thuần túy, không có “cái bình chứa” để tập hợp chi phí kinh doanh hợp pháp:

• Cá nhân mua vé máy bay hạng thương gia khứ hồi đi Tokyo, bị cơ quan thuế định danh là đi du lịch cá nhân, không được khấu trừ;
• Cá nhân đi ăn uống nhà hàng cao cấp, uống cà phê trong chuyến đi kiểm tra bất động sản tại Tokyo, được tính là chi tiêu sinh hoạt cá nhân hằng ngày, không được khấu trừ;
• Cá nhân sắm chiếc máy tính xách tay cấu hình “max ping” đời mới nhất, điện thoại xịn để xem nhà và liên hệ môi giới, bị coi là đồ điện tử tiêu dùng cá nhân, không được khấu trừ;
• Cá nhân đi tàu điện Shinkansen khứ hồi vùng Kanto - Kansai, được tính là di chuyển cá nhân, không được khấu trừ.

Những người làm công ăn lương đang phải dùng phần tiền ròng sau thuế đắt đỏ nhất thế giới để trả tiền. Cứ tiêu một vạn yên thì đằng sau đó là mấy nghìn yên tiền thuế thu nhập cá nhân bị trừ đi đến xót cả ruột.

Và một khi bạn ném toàn bộ những hành vi này vào danh nghĩa của công ty Godokaisha, bản chất pháp lý sẽ xoay chiều 100%:

1. Khảo sát tài sản xuyên quốc gia & Công tác phí (Được tính 100% vào chi phí trước thuế): Với tư cách là đại diện hợp pháp kiêm thành viên ban quản trị công ty, mỗi năm nhập cảnh vào Nhật Bản để kiểm tra các bất động sản đứng tên mình, họp với công ty quản lý, kết nối với chuyên gia thuế (Zeirishi)… toàn bộ vé máy bay quốc tế khứ hồi, tàu Shinkansen nội địa, khách sạn hạng sao và chi phí đi lại hằng ngày đều được liệt kê hợp pháp vào khoản “Phí đi lại và giao thông” của pháp nhân;
2. Thiết bị phần cứng năng suất & Truyền thông đám mây (Được tính 100% vào chi phí trước thuế): Máy tính, điện thoại di động, màn hình, thẻ SIM chuyển vùng & số điện thoại cố định 050 tại Nhật dùng để quản lý ngân hàng doanh nghiệp hằng ngày, theo dõi dòng tiền thuê nhà, kết nối từ xa với bên môi giới, đều được hạch toán đầy đủ theo luật vào mục “Phí viễn thông” và “Phí vật tư tiêu hao”;
3. Mở 100% thị trường & Tiếp khách thương mại (Được đưa thẳng vào chi phí trước thuế một cách hợp pháp): Chi phí ăn uống khi thảo luận công việc với chuyên gia pháp lý (Shihoshoshi), chuyên gia hành chính (Administrative Scrivener - Gyoseishoshi), và công ty quản lý bất động sản (PM) sẽ được đưa thẳng vào mục “Chi phí tiếp khách và giao tế”.